Ilang Mga Kasabihang Sebuwano

Lumaki akong namulat lang sa pag-aaral ng mga kasabihang Ingles at Filipino. Ito ay dahil sa mga wikang ito lang ang talagang itinuro sa mga klase noong ako ay nag-aaral pa. Nakakapagtaka ito dahil walong taon akong lumaki sa Cebu at dapat ay may nasagap naman kahit papaano na kasabihan/salawikaing Sebuwano. Subalit, mahigpit na pinapatupad ang “English speaking” policy sa aming paaralan doon. Naalala ko pang banta ng titser sa aming mga estudyante na “Don’t speak the dialect (sic.” Na tila ay malaking kasalanan na ang magsalita sa itinuturing pang dayalekto gayong alam naman natin na may sariling gramatika at bokabularyo ang Sebuwano na magbubukod rito bilang isang lingguwahe. Ginagamit lang ang Sebuwano sa paaralan sa karaniwang pag-uusap, at hindi nagagamit sa klase na tulad ng paggamit kahit papaano sa Tagalog/Filipino. Kaya’t ang resulta: wala akong kaaalam-alam sa wika at panitikang Sebuwano.

Kaya’ t namangha ako nang malamang may mga nakalap pa palang mga kasabihan (pati na ring tulang) nasusulat sa wikang Sebuwano. Una akong nakabasa ng mga kasabihang ito sa librong The Proverbs ng folkloristang si Damiana Eugenio. Sunod naman ako nakabasa ng mga kasabihang ito sa kalipunang Panulaang Cebuano na pagtitipon ng manunulat na si Erlinda Alburo ng mga tula’t kasabihan isinalin naman sa Pilipino ng makatang Sebuwano na si Don Pagusara. Inilathala naman noong 1993 sa Ateneo de Manila Press ang nasabing kalipunan.

Itatampok ko muna rito ang ilang kasabihan at salawikaing nakapaloob sa Panulaang Cebuano, partikular na sa mga pahinang 4-11. Kinakailangan ko pang saliksikin ang mga pahina sa Proverbs para ipamahagi sa inyo ang mga kasabihan/salawikaing Sebuwano. Inaanyayaan ko ang ibang makakabasa nito, at mga kapwa blogista na magpost din ng kanilang nalalamang salawikain/kasabihang Sebuwano at sa iba pang wika ng ating bansa. (Uunahin ko munag itampok ang orihinal na bersyong Sebuwano bago ang salin sa Pilipino ni Pagusara na aking isunlat sa italics.)

Sanglitanan (Salawikain)

1.) Ang hipong natutulog

pagadad-on sa sulog

(1.) Ang hipong natutulog

natatangay sa agos)

2.) Ang samad sa kumingking

pagabati-on sa tibuok lawas.

2.)  Sugat sa kalingkinan

dama ng buong katawan.

3.)Magpatuga’g kamatay

monggos ra man diay.

3.) Huwag nang magpapakamatay

Kung munggo lang ang lulutuin.

4.) Ayaw paghinalig, Baki, nang dakung linaw;

Muabot ang dakong hulaw, sa ugang liki ka mopauli.

4.) Huwag magtiwala, Palaka, sa lawang malaki;

Darating ang tagtuyot, sa tigang na lupa ka mauuwi.

Garay (taludturan)

1.) Sacayan co si buan
can mainday
bugsay co si bitoon
manumayquita dunday

1.)  Bangka ko si buwan
tungo kay Inday,
si bituin aking sagwan
tungo kay Dunday.

2.)Daghang guing bitoon
talagsa dai masilac

2.) Marami naging bituin
Bihira ang kumikislap

3) Kon buot ka mangasawa,
Atuay balay namo lalina;
Gikan sa bungtod balhina
Ngadto sa tubig nga uga

3.) Kung nais mong mag-asawa
Bahay namin iyong ilipat;
Ilipat mula sa bundok
Dalhin sa tubig na tuyo.

4) Ako si talamayon
Gipungas nga wala mabuhi;
Maayo pa si Ohong
Kay miturok nga walay binhi.

4.) Pagkat ako’y palaboy
Ipinunla ‘y di nabuhay;
Mabuti pa si Kabute
Tumubo nang walang binhi.

9 thoughts on “Ilang Mga Kasabihang Sebuwano

    • uy daghang salamat sa pagpost sa akong blog. kahibalo lang ko sa himantayon, karon lang ko nakahinumdom sa libakera tabian pangnamber wan way silingan… lalom ba akong tagalog/filipino?

  1. halah…salamat kaayu anih,nakatabang gid ne sako term paper sa filipino….ang ako topic kay koleksyon ng mga salawikain cebuano…. wala na po bang iba?san po ako makakakuha ng marami?salamat diay sa guide na namention sa itaas kung saan hahanapin yung mga salawikain,,

    • maayong adlaw! sa ngayon ay ang mga nabanggit ko lang sa post ang alam kong mga sources sa salawikaing Cebuano. Pakicheck kung may mga kopya nito sa mga bookstore sa Butuan. Subukan mong magsaliksik sa mga library sa inyo.

      Padayon!

  2. Nindot siya pero usahay sipyat gamay sa cebuano nga porsiyon murag dili sakto sa pag hubad sa Filipino/Tagalog daghang salamat bay kay may blog ka nga ingon ani. ipadayaw ang tribong cebuano kay kita ang una nga tribo nga unang na diskobrehan ni magellan bago ang uban pang tribo.

Mag-iwan ng Tugon

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Palitan )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Palitan )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Palitan )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Palitan )

Connecting to %s