Pahabol sa Buwan ng Wika

Mabuti na lamang at bago matapos ang Agosto ay maisusulat ko ang post na ito tungkol sa ating pambansang wika. Mayroon akong nabasang  artikulo ni Virgilio Almario sa website ng UP Sentro ng Wikang Filipino na tumatalakay sa sa naging papel ng ilang delegado sa 1934 Constitutional Convention. Ang punto ni Almario sa artikulong “Mga Unang Bayani ng Wikang Pambansa”, apat sa mga delegadong ito na nagpanukalang gawing pambansang wika ang Tagalog ay nagsasalita sa iba’t ibang wika ng bansa. Aniya, batay ito sa mga rekords ng nasabing kumbensiyon,ang mga “unang bayaning”  ito ay sina:

Felipe Jose -Mt. Province (di ko tiyak kung Ilokano o Ifugao ang unang wika niya)

Tomas Confesor -tubong-Iloilo, at Ilonggo ang kaniyang wika

Wenceslao Vinzons -tubong Camarines Norte (hindi tiyak kung Bikolano ang unang wika niya)

Hermenegildo Villanueva -dating gobernador ng Negros Oriental, at isang Sebuwano

Norberto Romualdez -delegado mula Leyte at isa sa mga tagapagtaguyod ng kultura’t wikang Waray

Sa artikulong iyon, isinalaysay ni Almario kung paano ipinagtanggol ng mga ito ang panukala na gawing pambansang wika ang Tagalog. Kung paano sila inusisa ng iba pang mga delegadong tutol sa nasabing mosyon at sa halip panatalihin ang Ingles at Kastila bilang mga wikang opisyal ng kapuluan. At kung paano sa huli ay nagkaroon ng kompromiso na nagsasaad na mananatiling mga opisyal na wika ang Ingles at Espanyol habang lilinangin pa ang isang pambansang wika nakabatay sa isa sa mga “katutubong wika.” (Na kung titignan ang Artikulo XIV, Seksiyon III ng 1935 Constitution ay gayon nga ang lumabas)

Isa ang salaysay na ito na ngayon lamang naungkat mula sa mga tagong dokumento ng pamahalaan ngunit kailangan nang ilabas uli upang maidiin ang kahalagahan ng pagkakaroon ng wikang pambansa. Mahalaga ring mabasa ang artikulo mismo ni Almario, kaalinsabay ang iba pang dokumento hinggil sa pagbuo ng pambansang wika, upang malaman na hindi lamang sila Manuel Quezon at Lope K. Santos ang tanging ngataguyod sa Tagalog bilang pambansang wika (o magiging batayan ng isang pambansang wika.). Na “binalikat” din ito ng iba pang Pilipino, na nagsasalita din ng iba pang wika ng noo’y Komonwealth, upang sa gayon ay maisagawa ang pagbubuo ng isang wikang pambansa.

Narito ang kabuuan ng link na makikita sa website ng UP Sentro ng Wikang Filipino:

http://sentrofilipino.upd.edu.ph/bahay/download/vsa.pdf

*Pahabol: maaari tignan ang iba pang mga “downloadable” na artikulo sa website ng Sentro (http://sentrofilipino.upd.edu.ph/bahay/index.php) na tumatalakay naman sa mga panukalang paglahok ng mga salita mula sa mga wikang rehiyunal sa Filipino.

About these ads

Mag-iwan ng Tugon

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Palitan )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Palitan )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Palitan )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Palitan )

Connecting to %s