Ilang tala sa pagsusulat ng balita

Isang buwan at tatlong linggo na akong nagsusulat para sa isang international news agency na nakabase dito sa Quezon City. Nakatuon ang news agency na ito sa Simbahang Katoliko at paano ito tumutugon sa mga usaping panlipunan, politikal o organisasyonal(ibig sabihin mga isyu sa loob mismo ng Simbahan). Hamon sa aking ang magsulat ng mga balita , sa loob ng 600 na salita ngunit nakapaloob na rito ang kabuuan ng isang kuwento. Kailangan kong mailahad ang mga importanteng detalye ng isang pangyayari gayong limitado ang bilang ng salitang aking gagamitin.

Nangangailangan ito ng ibayong pag-iisip at pag-unawa sa isinusulat na balita.

Maihahambing ko sa pagsusulat ng flash fiction ang pagsusulat ng balita para sa isang news agency. Sa loob ng kakaunting salita ay dapat maiparating na ng manunulat ang mensahe at kuwentong nais ipabatid sa mambabasa. Hindi lalagpas sa 300  salita ang sa flash fiction habang nasa mga 600-700 na salita naman ang bilang sa balitang pangnewsagency. Ang kaibahan lang, kathang isip ang flash fiction habang paglalahad sa mga salaysay sa tunay na pangyayari ang mga balita.  Bukod pa rito, maaaring idaan sa pahiwatig ang naratibo ng flash fiction habang kailangang diretso at walang ligoy ang balitang pangnews agency.

***

Sa loob ng panahong nagtatrabaho ako sa agency na ito, nakita ko ang pagkakaiba sa pagsusulat ng balita dito sa Pilipinas at ng mga international news agencies. Itinutuon sa aming ahensya na kailangang haluan ng pagkilos ang pagbabalita, hindi lamang serye ng mga sipi o komento (“show, don’t tell). Kaya kung magsusulat ako tungkol sa, kunwari, pagsali ng mga pari sa hunger strike ng mga magsasaka, kailangan ko ring isalaysay kung ANO ang mga ginagawang pagkilos nila para sa pakikipag-isang ito. Halimbawa:

Two diocesan priests from Negros province sat together with farmers from two estates in the sugar-rich province camped outside the agrarian reform building calling on the government to implement a “genuine” land reform law.

Kapansin-pansin naman na pawang palitan ng komento, quotes at pahayag ang pagbabalita sa dyaryo dito sa bansa. Na kapag may inianunsyong panukala ang Pangulo, susundan naman ito ng pagpuna o pagpuri sa mga kinapanayamang senador, kongresman, lider-partido o analyst. Sa palagay ko, bunga ito ng pagiging “oral” o pasalita pa rin ng antas ng komunikasyon nating mga Pilipino bagaman at laganap na ang talastasan sa pamamagitan ng paglathala sa papel at Internet.

***

Marami nga ang hindi maituturo sa loob ng klasrum pagdating sa peryodismo. Bagamat paulit-ulit na idinidiin sa aming journalism classes na kailangang masagot ng balita ang “5Ws and 1 H” (Who, What, Where, When, Why, How), napapahalagahan ko lamang ang aral na ito kapag ako ay naghahanap na ng mga detalye para sa isinusulat na balita. Sa kaso ko, dapat akong magbasa-basa tungkol sa istratktura, mga turo at proyekto ng Simbahang Katoliko; maituturing ngang isa nang bukod na “beat” ito. (“beat” ang tawag sa isang larangan na pinapa”assign” sa mga reporter ng kanilang editor.) Pakay ko rito ang malaman kung sinong obispo ang iinterbyuhin ko, halimbawa, tungkol sa OFWs (dapat opisyal siya ng Episcopal Commission on Migrants and Itinerant Peoples), o ano ang mga tanong na dapat kong babatuhin sa kaniya (tulad ng”ano ang pananaw ng komisyon sa polisya ng bansa hinggil sa overseas employment”).

***

Kaugnay rito, sumasang-ayon ako sa isang panukala (matagal na itong iminungkahi ng ilang peryodista at iskolar) na kinakailangang may specialization na kukunin ang mga estudyanteng gustong maging journalist. Layon ng panukalang ito na mas makatuon ang isang nagsasanay na maging peryodista sa isang field; kung gusto niyang magsulat bilang business journalist, kukuha muna siya ng economics o commerce degree; kung politika naman ang interes niya, mag-eenroll muna siya sa kursong political science. Sa gayon, mabibigyan siya ng “background” tungkol sa napiling larangan, para mas madali na siyang makapagsulat tungkol dito kung sakaling magsusulat na siya. Hahasain na lang sa kursong peryodismo ang pagsulat ng mga ito sa paraang magaan at madaling maunawaan ng mga mambabasa.

About these ads

Mag-iwan ng Tugon

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Palitan )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Palitan )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Palitan )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Palitan )

Connecting to %s